TIÊU CHÍ MIỄN TRỪ KHI CHECK ĐẠO VĂN VỚI PHẦN MỀM TURNITIN GIAO DIỆN MỚI
Trong quá trình thực hiện tiểu luận, nghiên cứu khoa học, khóa luận, luận văn hay bài báo khoa học, kiểm tra đạo văn bằng Turnitin là một bước quan trọng nhằm đánh giá mức độ tương đồng của bài viết. Tuy nhiên, khi sử dụng Turnitin giao diện mới, nhiều người vẫn còn băn khoăn về việc những nội dung nào có thể được miễn trừ và cách thiết lập các tiêu chí này sao cho phù hợp.
Trên thực tế, tỷ lệ tương đồng không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác mức độ đạo văn, bởi bài viết có thể chứa tài liệu tham khảo, trích dẫn trực tiếp, cụm từ chuyên ngành hoặc các nội dung bắt buộc phải xuất hiện. Vì vậy, hiểu đúng và thiết lập đúng tiêu chí miễn trừ khi check đạo văn sẽ giúp kết quả Turnitin khách quan, chính xác và dễ đánh giá hơn.
Tại bài viết này, Thầy Phong sẽ chia sẻ tới các bạn ý nghĩa của 04 tiêu chí miễn trừ khi check đạo văn với phần mềm Turnitin giao diện mới.
Hình 1. Giao diện áp tiêu chí của phần mềm Turnitin
1. Loại trừ mục lục tham khảo
Mục lục tham khảo là phần liệt kê các tài liệu, sách, bài báo, website… được sử dụng và trích dẫn trong bài, thường nằm ở cuối bài viết. Phần này có thể tạo ra tỷ lệ tương đồng trên Turnitin do chứa tên tác giả, tên tài liệu, tiêu đề bài báo hoặc thông tin xuất bản.
Nếu nhà trường/ giảng viên cho phép miễn trừ phần tài liệu tham khảo, anh/ chị có thể đổi tên tiêu đề của phần này thành “MỤC LỤC THAM KHẢO” để Turnitin nhận diện và loại trừ phần nội dung này khi kiểm tra.
2. Loại trừ văn bản trong ngoặc kép
Văn bản trong ngoặc kép được hiểu là phần trích dẫn trực tiếp, tức nội dung được lấy nguyên văn từ tài liệu tham khảo và được đặt trong dấu ngoặc kép (“…”), đồng thời ghi rõ nguồn trích dẫn.
Khi thiết lập tiêu chí này, Turnitin có thể loại trừ phần nội dung nằm trong ngoặc kép khỏi tỷ lệ tương đồng, giúp kết quả kiểm tra tập trung hơn vào những nội dung do người viết tự trình bày.
Lưu ý: Chỉ nên sử dụng tính năng này khi nội dung trong ngoặc kép thực sự là trích dẫn trực tiếp và có nguồn rõ ràng. Không nên lạm dụng việc đặt nội dung vào ngoặc kép để làm giảm tỷ lệ tương đồng. Không nên trích dẫn trực tiếp quá 10% trên toàn bài.
3. Loại trừ trích dẫn
Loại trừ trích dẫn là thiết lập cho phép Turnitin không tính những nội dung được nhận diện là trích dẫn vào tỷ lệ tương đồng. Tuy nhiên, trên thực tế, Turnitin không phải lúc nào cũng nhận diện chính xác tất cả các trích dẫn, ngay cả khi anh/ chị đã thực hiện trích dẫn đúng theo quy định.
Vì vậy, nếu nhà trường/ giảng viên cho phép miễn trừ tiêu chí này, anh/ chị nên hỏi rõ giảng viên về cách xử lý các đoạn trích dẫn trực tiếp. Nếu được phép đưa phần trích dẫn nguyên văn vào ngoặc kép, anh/ chị có thể sử dụng thêm Tiêu chí 2 - Loại trừ văn bản trong ngoặc kép để Turnitin nhận diện và loại trừ phần nội dung này.
4. Loại trừ các trùng khớp nhỏ
Tiêu chí này cho phép anh/chị đặt ngưỡng số từ trùng khớp liên tiếp để Turnitin không tính những đoạn tương đồng quá ngắn vào kết quả kiểm tra.
Với Turnitin giao diện mới, ngưỡng thấp nhất là 8 từ và cao nhất là 250 từ. Ví dụ, nếu anh/ chị đặt ngưỡng 8 từ, thì có thể hiểu đơn giản là: những đoạn văn trùng liên tiếp dưới 8 từ với một nguồn sẽ được loại trừ khỏi kết quả tương đồng.
Trong hình minh họa, nếu một cụm từ chỉ trùng 5–7 từ liên tiếp với một nguồn thì có thể được miễn. Nhưng nếu trùng từ 8 từ liên tiếp trở lên, phần trùng khớp đó vẫn có thể được Turnitin ghi nhận.
Hình 2. Giao diện miễn trừ "Loại trừ các trùng khớp nhỏ"
Lưu ý: Đây là tiêu chí giúp loại bỏ những trùng khớp ngắn, thường là các cụm từ thông dụng hoặc thuật ngữ, chứ không có nghĩa là cứ trùng 8 từ thì mặc nhiên được xem là không đạo văn.
LƯU Ý QUAN TRỌNG KHI CHECK ĐẠO VĂN
Mỗi nhà trường/ giảng viên hướng dẫn có thể quy định tiêu chí kiểm tra khác nhau. Vì vậy, các tiêu chí miễn trừ cần được thiết lập phù hợp với yêu cầu về tỷ lệ trùng lặp, không nên tùy tiện áp dụng chỉ để giảm % cho dễ đạt.
Turnitin chỉ là công cụ phát hiện sự tương đồng, không phải công cụ kết luận đạo văn. Trong một đề tài nghiên cứu, việc tham khảo và kế thừa các nghiên cứu trước là điều bình thường. Vì vậy, các từ ngữ phổ biến, thuật ngữ chuyên ngành, danh mục, mục lục, tài liệu tham khảo... có thể xuất hiện trùng lặp một cách hợp lý. Nếu nhà trường cho phép tỷ lệ tương đồng 20 - 30%, những nội dung này thường có thể nằm trong mức được chấp nhận.
Tỷ lệ % cần được xem xét cùng với tiêu chí miễn trừ. Ví dụ, một bài tiếng Việt dài khoảng 50 trang nhưng không loại trừ nội dung nào hoặc chỉ loại trừ mục lục tham khảo, thì việc yêu cầu tỷ lệ tương đồng ở mức 20% có thể rất khó đạt, dù bài viết được thực hiện đúng.
Đặc biệt lưu ý các cảnh báo/ cờ đỏ của Turnitin. Khi làm bài, anh/ chị cần sử dụng đúng các dấu câu, ký tự và định dạng, đặc biệt là dấu ngoặc kép trong trích dẫn trực tiếp. Không nên áp dụng các “tiểu xảo” được chia sẻ trên mạng nhằm qua mặt phần mềm. Những đoạn trùng lặp bất thường vẫn có thể được giảng viên kiểm tra và nhận ra, ngay cả khi tỷ lệ % tổng thể nằm trong mức cho phép.
Vì vậy, mục tiêu khi check Turnitin không phải là “ép % xuống thấp nhất”, mà là thiết lập tiêu chí đúng theo quy định và đảm bảo bài viết được trích dẫn, tham khảo một cách học thuật và minh bạch.
